Wat is de EU-taxonomie?
Een praktisch overzicht van het EU-classificatiesysteem voor ecologisch duurzame economische activiteiten.
Kort antwoord
De EU-taxonomie is het EU-kader waarmee wordt bepaald welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam kunnen gelden en welke alleen binnen de scope van screening of rapportage vallen.
Ze werkt op activiteitsniveau, niet op bedrijfsniveau.
Taxonomie-afstemming vereist dat alle vier voorwaarden tegelijk zijn vervuld.
Rapportageplicht en afgestemde prestaties zijn niet hetzelfde.
Introductie
De EU-taxonomie is een classificatiekader dat met Verordening (EU) 2020/852 is ingevoerd om te bepalen welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam kunnen worden beschouwd.
Het kader is bedoeld om de vergelijkbaarheid te vergroten, greenwashing te verminderen en kapitaal te sturen naar activiteiten die de milieudoelen van de EU materieel ondersteunen.
Juridische basis
De juridische basis is Verordening (EU) 2020/852, aangevuld met gedelegeerde handelingen die activiteitsspecifieke technische screeningscriteria vastleggen.
Die gedelegeerde handelingen bepalen wanneer een activiteit een substantiële bijdrage levert en wanneer zij de andere doelstellingen niet significant schaadt.
Koppeling met de Europese Green Deal
De taxonomie maakt deel uit van de EU-architectuur voor duurzame financiering en ondersteunt de Europese Green Deal door één gemeenschappelijk referentiepunt voor groene economische activiteiten te creëren.
Ze werkt samen met openbaarmakingskaders zoals de CSRD en SFDR.
Omnibus-vereenvoudiging
In februari 2025 stelde de Commissie vereenvoudigingen voor om de rapportagelast te verlagen.
Dat vereenvoudigingstraject richt zich op processen en openbaarmakingslasten, niet op lagere milieuprestatiedrempels.
Gedelegeerde handelingen
De Europese Commissie heeft de taxonomie uitgebreid en bijgewerkt via gedelegeerde handelingen die technische criteria en rapportageverplichtingen vastleggen.
Klimaatgedelegeerde handeling
Introduceerde criteria voor beperking van en aanpassing aan klimaatverandering.
Milieugedelegeerde handeling
Voegde criteria toe voor water, circulaire economie, verontreiniging en biodiversiteit.
Vereenvoudigingshandeling
Wijzigde geselecteerde taxonomiecriteria en de openbaarmakingsregels van artikel 8 om de rapportage te vereenvoudigen.
De zes milieudoelstellingen
Een op de taxonomie afgestemde activiteit moet substantieel bijdragen aan ten minste één doelstelling zonder de andere significant te schaden.
Beperking van klimaatverandering
Broeikasgasemissies verminderen en de overgang naar een koolstofarme economie ondersteunen.
Aanpassing aan klimaatverandering
De weerbaarheid tegen fysieke klimaatrisico's vergroten.
Water en mariene hulpbronnen
Waterkwaliteit beschermen en duurzaam watergebruik stimuleren.
Circulaire economie
Hulpbronnenefficiëntie, hergebruik, reparatie en recycling.
Preventie en beperking van verontreiniging
Verontreinigende emissies voorkomen en beheersen.
Biodiversiteit en ecosystemen
Biodiversiteit en de gezondheid van ecosystemen beschermen en herstellen.
Vier voorwaarden voor taxonomie-afstemming
Een activiteit is alleen op de taxonomie afgestemd als alle vier voorwaarden tegelijk zijn vervuld.
Substantiële bijdrage
De activiteit moet ten minste één milieudoelstelling materieel ondersteunen.
Do No Significant Harm
De activiteit mag geen significante schade toebrengen aan de andere milieudoelstellingen.
Minimale waarborgen
De onderneming moet voldoen aan fundamentele sociale en governance-waarborgen.
Technische screeningscriteria
Activiteitsspecifieke kwalitatieve en kwantitatieve drempels moeten worden gehaald.
Technische screeningscriteria
Technische screeningscriteria vertalen de verordening naar meetbare eisen op activiteitsniveau.
Voor gebouwen en infrastructuur combineren zij vaak bewijs over energie, klimaatrisico en DNSH.
De criteria worden in gedelegeerde handelingen vastgelegd en kunnen in de loop van de tijd worden bijgewerkt.
Faciliterende en transitieactiviteiten
Het kader onderscheidt standaardactiviteiten van specifieke categorieën zoals faciliterende en transitieactiviteiten.
Transitieactiviteiten zijn beperkt en onderworpen aan voorwaarden die langdurige lock-in moeten voorkomen.
Taxonomie-geschikt vs taxonomie-afgestemd vs rapportageplichtig
Deze drie labels worden vaak door elkaar gehaald. Ze beschrijven verschillende stappen in de beoordelings- en openbaarmakingsketen.
| Aspect | Taxonomie-geschikt | Taxonomie-afgestemd | Rapportageplichtig |
|---|---|---|---|
| Wat het betekent | De activiteit valt onder de taxonomie en kan worden beoordeeld. | De activiteit voldoet aan substantiële bijdrage, DNSH, minimale waarborgen en technische criteria. | De rapportageplichtige entiteit moet taxonomie-KPI's publiceren, ook als de afgestemde waarden laag of nul zijn. |
| Bewijsniveau | Hoofdzakelijk een scopecontrole. | Vereist gedocumenteerd bewijs en behaalde drempels. | Vereist KPI-rapportage op entiteitsniveau. |
| Kan het als afgestemde omzet of CAPEX worden geteld? | Nee. | Ja, als de onderneming binnen de scope valt en de KPI-regels zijn vervuld. | Niet automatisch; gerapporteerde cijfers kunnen ook niet-afgestemde bedragen bevatten. |
| Typisch gebruik | Eerste screening en pijplijnmapping. | Definitieve duurzaamheids- en financieringsclaims. | Jaarlijkse openbaarmaking onder artikel 8 en aanverwante rapportagekaders. |
Wie moet rapporteren?
Taxonomierapportage is gekoppeld aan de CSRD-scope voor niet-financiële ondernemingen en aan sectorspecifieke eisen voor financiële instellingen.
Ondernemingen rapporteren omzet, CAPEX en OPEX, terwijl financiële instellingen taxonomiegerelateerde portefeuille-indicatoren rapporteren, zoals de Green Asset Ratio (GAR).
Relatie met CSRD en SFDR
De CSRD biedt het ondernemingsrapportagekader waarin taxonomie-informatie in duurzaamheidsverklaringen terechtkomt.
De SFDR gebruikt taxonomiegegevens in de informatieverstrekking over financiële producten.
Samen vormen deze kaders een keten van bedrijfsdata naar beleggersgerichte rapportage.
Rapportagetijdlijn
Taxonomierapportage en regelupdates zijn over meerdere jaren gefaseerd ingevoerd.
Concrete voorbeelden
Eenvoudige scenario's laten zien waar organisaties deze begrippen meestal verwarren.
Nieuw kantoorproject dat voldoet aan de criteria van activiteit 7.1
Het project haalt de energiedrempel, voltooit de klimaatrisicobeoordeling, documenteert DNSH-bewijs en kan als taxonomie-afgestemde CAPEX worden meegeteld.
Renovatieproject binnen de scope maar zonder volledige DNSH-bewijzen
De activiteit past binnen een gedekte gebouwencategorie, maar de documentatie is onvolledig. Daardoor kan ze taxonomie-geschikt zijn zonder al afgestemd te zijn.
CSRD-plichtige onderneming zonder afgestemde activiteiten
De onderneming moet mogelijk toch taxonomie-KPI's publiceren en uitleggen dat het huidige afgestemde aandeel nul of beperkt is.
Waar ga je daarna heen?
Na dit eerste overzicht heeft de meeste lezers één van deze vervolgstappen nodig.
Controleer wie moet rapporteren
Begrijp welke ondernemingen en financiële instellingen onder de taxonomie-openbaarmakingsplicht vallen.
Verken de zes milieudoelstellingen
Bekijk hoe substantiële bijdrage en DNSH verschillen per milieudoelstelling.
Volg de regelgevende tijdlijn
Volg de belangrijkste rapportagefasen, gedelegeerde handelingen en de recentste vereenvoudigingen.
Duik dieper in klimaatadaptatie voor gebouwen
GebouwenVoor vastgoed is dit meestal de brug van taxonomieregels naar projectbewijs.
Heb je nu het gebouwspecifieke traject nodig?
Voor vastgoed- en infrastructuurprojecten vertaalt de taxonomie zich vaak in bewijs over klimaatrisico's, DNSH-controles en projectgebonden adaptatieanalyse. Begin met het CRVA-proces en bekijk daarna waar CFD helpt.